TS ISO 11602-2 ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'e (BYKHY) göre yangın söndürme tüpleri yılda bir kez kontrol edilmeli, 4 yılda bir iç kontrolü yapılıp söndürme maddesi yenilenmeli (dolum) ve 10 yılda bir hidrostatik testten geçirilmelidir. Bu periyotlar, tüpün bir yangın anında gerçekten çalışmasını güvence altına alan asgari yasal gerekliliklerdir.
Uygulamada birçok işletme yangın tüpünü satın aldıktan sonra yıllarca kontrol ettirmez. Oysa basınç kaybı, tozun topaklaşması veya vana arızası dışarıdan fark edilmez; tüp yerinde durur ama yangın anında çalışmayabilir. Bu nedenle periyodik kontrol ve dolum, yangın güvenliğinin en kritik ve en çok ihmal edilen adımıdır.
Yangın Tüpü Tipine Göre Kontrol, Dolum ve Test Periyotları Nelerdir?
Tüm yangın söndürme tüpleri yılda bir kez genel kontrolden geçirilir; ancak dolum (söndürme maddesinin yenilenmesi) ve hidrostatik test periyotları söndürücü tipine göre farklılık gösterir. Aşağıdaki tablo, Türkiye'de en yaygın kullanılan söndürücü tipleri için TS ISO 11602-2 esaslı bakım periyotlarını özetler.
| Söndürücü Tipi | Genel Kontrol | Dolum / İç Kontrol | Hidrostatik Test |
|---|---|---|---|
| ABC kuru kimyevi tozlu (KKT) | Yılda 1 kez | 4 yılda bir toz yenilenir | 10 yılda bir |
| Karbondioksitli (CO2) | Yılda 1 kez (tartı ile) | Net ağırlık kaybı %10'u aşarsa yeniden dolum | 10 yılda bir |
| Köpüklü / su bazlı | Yılda 1 kez | Üretici talimatına göre daha sık; azami 4 yıl | 10 yılda bir |
Yangın Tüpü Dolum Süreci Nasıl İşler?
Yangın tüpü dolumu, tüpün tamamen boşaltılıp iç kontrolünün yapılmasını ve söndürme maddesinin yenilenmesini kapsayan teknik bir işlemdir. Süreç, TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi'ne sahip dolum tesislerinde şu adımlarla yürütülür:
- Tüp teslim alınır, gövde, vana, hortum ve manometre gözle kontrol edilir.
- Tüp boşaltılır; iç yüzeyde korozyon, çatlak ve deformasyon kontrolü yapılır.
- Vana, conta ve o-ring gibi aşınan parçalar gerekiyorsa yenilenir.
- Standarda uygun yeni söndürme maddesi doldurulur ve tüp azot ile basınçlandırılır.
- Sızdırmazlık testi yapılır; dolum tarihi ve bir sonraki kontrol tarihi etiketlenir.
Dolum Zamanı Geldiğini Nasıl Anlarsınız?
Dolum zamanını anlamanın en güvenilir yolu, tüpün üzerindeki dolum etiketine bakmaktır: etikette son dolum tarihi ve bir sonraki kontrol tarihi yazar; son dolumun üzerinden 4 yıl geçtiyse dolum zamanı gelmiş demektir. Etiketin dışında şu belirtiler de tüpün servise gönderilmesini gerektirir:
- Manometre ibresinin yeşil bölgenin dışına (kırmızıya) düşmesi
- Gövdede, dip kısımda veya vana çevresinde paslanma ve boya kabarması
- Hortumda çatlama, sertleşme veya vana ağzında toz sızıntısı izi
- Güvenlik piminin veya mühürün kopmuş, oynamış olması
- Tüpün kısa süreliğine bile olsa kullanılmış olması
Yangın Tüpü Dolumunu Geciktirmenin Riskleri Nelerdir?
Dolumu geciktirilen bir yangın tüpü, yangın anında basınç kaybı veya topaklaşmış toz nedeniyle çalışmayabilir; bu hem can ve mal kaybı riski hem de hukuki sorumluluk doğurur. İş sağlığı ve güvenliği denetimlerinde süresi geçmiş söndürücüler eksiklik olarak tutanağa geçer ve işverene idari yaptırım uygulanabilir.
Ayrıca sigorta şirketleri, yangın hasarı sonrası ekspertiz incelemesinde söndürücülerin periyodik bakım kayıtlarını talep eder. Bakımı yapılmamış söndürücüler, tazminat sürecinde işletme aleyhine değerlendirilebilir. Ateş Yangın Söndürme Sistemleri, İstanbul genelinde yangın tüplerini adresten teslim alıp dolumunu yaparak etiketli ve kayıtlı şekilde teslim eder.
Dolum ücreti tüpün kapasitesine (kg) ve adede göre değişir; işletmenizdeki tüp sayısını ve tiplerini iletmeniz halinde aynı gün içinde net teklif alabilirsiniz.